Stawy Łężczak

Powierzchnia 694,8 ha, woj. śląskie.

Proponowane Special Area of Conservation, Special Protection Area.

Ostoja obejmuje kompleks 8 stawów, zajmujących w sumie prawie 247 ha, istniejących tu od XIII wieku. Znaczny obszar ostoi pokrywają dobrze wykształcone zbiorowiska leśne: grądy (Tilio-Carpinetum), łęgi (Ficario-Ulmetum, Frexino-Alnetum, Salici-Populetum) i olesy (Carici elongatae-Alnetum), w których znajdują się partie starodrzewu. Niewielkie starorzecza, zbiorowiska szuwarowe i trzcinowiska. Obszar objęty ochroną rezerwatową i dysponujący dobrą dokumentacją walorów przyrodniczych: jego flora liczy prawie 400 gatunków roślin naczyniowych, zaś ornitofauna 118 gatunków ptaków gniazdujących. Liczne są rzadkie gatunki bezkręgowców. Występuje tu:

• 7 typów siedlisk uznanych za ważne dla Unii Europejskiej na mocy Załącznika I dyrektywy 92/43/EEC, w tym jeden priorytetowy;
• 19 gatunków ptaków objętych ochroną zgodnie z Załącznikiem I Dyrektywy 79/409/EEC;
• 17 gatunków ptaków regularnie migrujących nie ujętych w Załączniku I Dyrektywy 79/409/EEC;
• 4 gatunki zwierząt ujęte w Załączniku II Dyrektywy 92/43/EEC;
• 1 gatunek rośliny z ww. Załącznika (stanowisko to od roku 1964 nie było jednak potwierdzone);
• 3 gatunki roślin z Polskiej Czerwonej Księgi oraz 3 chronione przez konwencje międzynarodowe (Bern);
• 38 gatunków roślin i bezkręgowców chronionych w Polsce lub lokalnie rzadkich.

Proponowany i opracowany przez Instytut Ochrony Przyrody PAN w Krakowie, przy pełnym poparciu innych środowisk. Obszar częściowo chroniony w granicach rezerwatu "Łężczak" (1957; 408,88 ha), wchodzi w skład PK "Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich (1993). Ostoja IBA.